Apel NGO-sów migracyjnych do prezydenta o pilne podpisanie specustawy

25.09.2025

Agnieszka Kosowicz i 24 organizacje

Warszawa, 25 września 2025 r.

Szanowny Panie Prezydencie,

Zostało pięć dni do upływu ważności specustawy, która reguluje status prawny blisko miliona uchodźców z Ukrainy objętych w Polsce ochroną czasową, a także wpływa istotnie na sytuację prawną ponad półtora miliona osób z Ukrainy, które były obecne w Polsce przed wybuchem pełnoskalowej wojny w Ukrainie w lutym 2022 roku. Z informacji sejmowych wynika, że projekt nowelizacji tej ustawy został Panu przesłany 15 września.

Zwracamy się do Pana z prośbą i apelem o podpisanie nowelizacji specustawy do końca września, póki obowiązują dotychczasowe regulacje.

Reprezentujemy organizacje społeczne, z których wiele wspiera migrantów i uchodźców w Polsce od kilkunastu lat i dłużej. Współpracujemy z dziesiątkami innych organizacji o podobnie bogatym doświadczeniu. Perspektywa braku jasnych ram prawnych dla osób objętych specustawą, która powstanie, jeśli nie zaakceptuje Pan projektu ustawy we wrześniu, jest dla nas alarmująca z kilku powodów:

utrata stabilności statusu prawnego setek tysięcy ludzi nie tylko godzi w ich interesy, godzi też w interes państwa polskiego. Już dziś obserwujemy rozrost szarej strefy (związany z tym odpływ podatków). Brak Pana podpisu będzie miał negatywny wpływ na rynek pracy. Polska potrzebuje, według różnych analiz, 200-400 tysięcy pracowników co rok. Tę lukę wypełnia, częściowo, migracja. Obecna sytuacja znacząco utrudnia zatrudnianie migrantów w sposób uregulowany, ponieważ sytuacja prawna ponad dwóch milionów osób jest niejasna. Przedsiębiorstwa pozbawione pracowników słabną i upadają,
niepodpisanie ustawy we wrześniu generuje ogromne zadania dla instytucji państwowych odpowiedzialnych za regulowanie spraw migracyjnych: Urzędu do spraw Cudzoziemców, urzędów wojewódzkich. Już dziś są to instytucje mocno przeciążone, które z trudem realizują swoje zadania. Obarczenie ich nowymi obowiązkami w ponad-milionowej skali sprawi, że staną się niewydolne. Naprawa sytuacji zajmie lata i pochłonie ogromne środki finansowe,
brak specustawy w znaczny sposób obciąży samorządy, na których będzie spoczywać odpowiedzialność, także finansowa, za wsparcie obywateli Ukrainy. Pojawi się ryzyko sporów prawnych w związku z obowiązkiem świadczenia pomocy humanitarnej przy braku jasnych podstaw prawnych,
chaos prawny stanowić będzie wyzwanie organizacyjne i finansowe dla podmiotów odpowiedzialnych za realizację świadczeń edukacyjnych, zdrowotnych czy pracodawców.
osoby z Ukrainy, które Polska przyjęła i gości, żyją w zawieszeniu i niepewności. Niektórzy już stracili pracę czy mieszkanie, nie są pewni swojego statusu i praw od miesięcy. Jeśli oczekujemy od migrantów zaangażowania w proces integracji w Polsce, przestrzegania prawa, stabilności, samowystarczalności – obecna sytuacja temu wszystkiemu nie sprzyja,
wreszcie, skutki przedłużającego się procesu nowelizacji ustawy odczuwają Polki i Polacy, którzy w różny sposób korzystają z ich pracy i obecności.

Czas biegnie. Od Pana podpisu w najbliższym tygodniu bardzo wiele zależy – losy wielu osób faktycznie są w Pana rękach.

Choć z całą pewnością w różnych sprawach mamy różne przekonania, sądzimy, że tak samo zależy nam na stabilności, dobru, jakości naszego państwa.

Nie podoba nam się kształt specustawy. Część jej zapisów godzi w zasady niedyskryminacji i nie zabezpiecza potrzeb osób w szczególnie trudnej sytuacji w Polsce. Mimo to apelujemy, aby złożył Pan swój podpis pod nowelizacją specustawy w ciągu tych najbliższych wrześniowych dni. Skutki braku Pana podpisu będą dla polskiego społeczeństwa kosztowne i niekorzystne.

Z poważaniem,

Agnieszka Kosowicz

w imieniu Fundacji Polskie Forum Migracyjne, a także ze wsparciem wymienionych poniżej organizacji,

Apel wspierają:

Amnesty International Polska

Fundacja „Ukraiński Dom”

Fundacja dla migrantów Dobry Start

Fundacja Emic

Fundacja Inicjatywa Dom Otwarty

Fundacja Integracji i Rozwoju Cudzoziemców w Polsce

Fundacja Kuchnia Konfliktu

Fundacja Migrant Info Point