Praktyczne rady: jak przyjąć dziecko-uchodźcę w szkole

Na dobre przyjęcie dziecka w szkole nie ma jednej recepty. Poniższe wskazówki to zbiór wniosków różnych polskich nauczycieli i szkół. Porady są więc efektem praktycznych doświadczeń. Zachęcamy nauczycieli do zgłaszania refleksji i uwag na temat radzenia sobie z dziećmi cudzoziemskimi w szkole. Zamierzamy systematycznie rozbudowywać ten dział naszej strony.

  • Czego na pewno nie robić?
    • oczekiwać, że dziecko cudzoziemskie będzie sobie od razu radzić tak, jak polskie;
    • sądzić, że dziecko wszystko rozumie (tylko udaje, że nie rozumie);
    • mieć do dziecka pretensje za brak kontaktu z rodzicami;
    • umieszczać dziecko w klasie, która odpowiada jego wiedzy - a nie w grupie wiekowej.

  • Co pomaga w pracy z dziećmi cudzoziemskimi?
    • przygotowanie szkoły na ich przyjęcie

      Przygotowanie to powinno polegać na rozmowie i przedstawieniu sytuacji prawnej, społecznej i emocjonalnej cudzoziemskich uczniów wszystkim osobom zaangażowanym w funkcjonowanie szkoły: gronu pedagogicznemu, dzieciom, rodzicom, personelowi administracyjnemu szkoły. Im więcej personel szkoły wie o sytuacji dzieci cudzoziemskich, które uczy, tym lepiej układają się później relacje.

    • wyznaczenie osób odpowiedzialnych za pomoc grupie dzieci cudzoziemskich

      Chodzi o wyznaczenie nauczycieli, którzy będą czuwać nad dziećmi, do których dzieci będą mogły się zwrócić o pomoc. Wyznaczenie jednej osoby "do spraw dzieci cudzoziemskich" nie spisuje się w praktyce. Osoby odpowiedzialne mają czuwać, by potrzeby dzieci były zaspokojone, ich zadaniem nie może być jednak samodzielne zaspokojenie tych potrzeb! Pomoc dzieciom cudzoziemskim powinna być zadaniem dla wszystkich w szkole: nauczycieli, psychologa i pedagoga szkolnego, w razie potrzeby - szkolnej pielęgniarki.

    • przygotowanie polskich dzieci

      Dobrą praktyką, która przynosi korzystne efekty w wielu polskich szkołach jest rozmowa z dziećmi przed przyjęciem cudzoziemskich uczniów. Poznanie sytuacji w kraju pochodzenia dzieci-uchodźców pozwala dzieciom polskim i cudzoziemskim lepiej się zrozumieć. Zapobiega też i łagodzi ewentualne konflikty.

    • przygotowanie rodziców-Polaków

      Postawy dzieci wobec cudzoziemskich uczniów z reguły są odzwierciedleniem postaw rodziców wobec cudzoziemców. Warto porozmawiać z polskimi rodzicami, apelując o ich pomoc w tworzeniu w szkole atmosfery życzliwej dla cudzoziemskich dzieci. Niektóre szkoły tłumaczą rodzicom korzyści prowadzenia edukacji w wielokulturowym środowisku: kolega z innego kraju to dla wielu dzieci praktyczna nauka tolerancji, wiedzy o innych kulturach, religiach, krajach. W czasach, gdy wielu Polaków decyduje się na życie za granicą, kontakt z dzieckiem z innej kultury dla polskich dzieci jest cenną lekcją szacunku dla innych.

    • współpraca z rodzicami-cudzoziemcami

      Wiele szkół ma trudności w nawiązaniu dialogu z rodzicami cudzoziemskich uczniów: często z powodu bariery językowej. Kontakt z rodzicami bardzo jednak procentuje - i pozwala na lepszy kontakt z dziećmi. Po pierwsze, warto zorganizować specjalne spotkanie informacyjne dla rodziców dzieci cudzoziemskich, w języku dla nich zrozumiałym: pokazać im szkołę, wyjaśnić, jak funkcjonuje, przedstawić obowiązki szkoły, uczniów, rodziców. Po drugie - dobrze jest organizować wywiadówki dla rodziców w taki sposób, by cudzoziemscy rodzice także mogli z nich korzystać: na przykład urządzać osobne spotkania z tłumaczem. Uwaga! Tym tłumaczem nie może być dziecko!

    • Motywacja dzieci-cudzoziemców

      Odnalezienie się w obcym środowisku szkolnym jest dla dzieci początkowo trudne. Tym trudniejsze, im dziecko jest starsze. Bardzo dobre efekty przynosi wysiłek szkoły, aby pozwolić dzieciom-uchodźcom pokazać się innym uczniom z mocnej strony. Chodzi o to, aby cudzoziemskie dziecko nie czuło się bezustannie słabsze i gorsze - lecz by mogło zaprezentować swoje unikalne umiejętności. W przypadku niektórych dzieci dobre efekty przyniesie powierzenie im zadania zaprezentowania swojego kraju w czasie szkolnego wydarzenia (przygotowanie wystawy o swoim kraju, zaprezentowania tańca czy muzyki). W przypadku innych - angażowanie dziecka w takie działania, w których odnosi sukcesy (na przykład sportowe). Dzieci motywują sukcesy. Tajemnica tkwi w tym, by dać dziecku cudzoziemskiemu możliwość odniesienia takiego sukcesu. Szczególnie wtedy, gdy nie mówi jeszcze dobrze po polsku.

2007-03-30